Van 12 februari tot 31 mei 2026 vertelt Museum PARCUM het verhaal van Jan Christiaen Hansche, de 17de-eeuwse kalksnijder die weigerde zich een ambachtsman te noemen. Zijn stucplafonds sieren de mooiste abdijen en kastelen van de Zuidelijke Nederlanden. Toch bleef hij eeuwenlang onbekend. Dankzij nieuw archiefonderzoek onthult Museum PARCUM nu voor het eerst zijn leven, techniek en zijn strijd voor artistieke erkenning. De tentoonstelling zet een actuele vraag centraal: wanneer is vakmanschap kunst?

Kijk omhoog
Kijk omhoog in de Abdij van Park in Leuven. Je ziet een plafond vol reliëfs: engelen, bloemmotieven en Bijbelse figuren die letterlijk uit de muur lijken te groeien. Deze driedimensionale werken maakte Hansche vlak na 1650, toen hij uit het Duitse Olfen naar de Zuidelijke Nederlanden kwam. Zijn techniek was hier onbekend: hij boetseerde figuren uit verse kalkmassa, hoog op een steiger, met perfect getimede precisie.

“Meester kalcksnijder”
Toen Hansche in 1661 het Brusselse poorterschap aanvroeg, omschreef hij zichzelf als “meester kalcksnijder soe in belden, figuren als andere wercken”. De Brusselse overheid had andere plannen: hij moest zich aansluiten bij het plakkers- en strodekkersambacht. Hansche weigerde. Tien jaar vocht hij voor zijn erkenning als vrij kunstenaar. In 1666 won hij. Een octrooi van koning Karel II van Spanje stond hem toe zijn ‘vrije conste’ onafhankelijk uit te oefenen.

“Die signaturen getuigen van buitengewoon artistiek zelfbewustzijn,” zegt conservator van PARCUM Liesbet Kusters. “Hij signeerde zijn werk met ‘I.C.H.’ Dat was uitzonderlijk voor een ambachtsman in de 17de-eeuwse Zuidelijke Nederlanden.”

Nieuw onderzoek onthult de meester
Kunsthistorica Valerie Herremans legde de afgelopen jaren de basis voor de tentoonstelling. Herremans deed archiefonderzoek naar Hansches carrière en zijn langlopend conflict met de gilden. Abt Libertus de Pape van de Abdij van Park gaf Hansche niet één maar drie opdrachten. “Vermoedelijk ontmoetten ze elkaar in Brussel,” vertelt conservator van de abdij Stefan Van Lani, “waar Hansche gevestigd was en de norbertijnen van Park een refugehuis hadden.”

Zijn reliëfs zijn meer dan decoratie. In de refter van de Abdij van Park is het Laatste Avondmaal de blikvanger, omringd door Bijbelse scènes rond voedsel. “Zoals het tafereel van Jezus die een Samaritaanse vrouw aanspreekt,” zegt Stefan Van Lani. “Dat was in die tijd absoluut not done. Het zet je aan het denken over gastvrijheid en hoe we met elkaar omgaan. Die universele boodschap was waarschijnlijk heel bewust gekozen door de abt.”

Letterlijk in zijn voetsporen
In Hansche. Meester in kalk staan bezoekers letterlijk onder de meesterwerken. Op drie plekken in de abdij zijn Hansches plafonds te zien, gerestaureerd in 2020. Naast de abdijplafonds toont de tentoonstelling een zeldzaam plafondfragment uit een Gents herenhuis (collectie STAM, 1673). Dit lag decennialang verborgen in een depot. In de doorsnede zie je Hansches werkwijze.

Activiteiten
Rond de tentoonstelling organiseert Museum PARCUM een gevarieerd programma: een duo-atelier ‘Hansche in Love’ op Valentijnsdag, knutselateliers voor kinderen van 10 tot 14 jaar, begeleide rondleidingen langs Hansches plafonds in het kasteel van Horst, de Sint-Niklaaskerk in Perk en de Abdij van Park en op Erfgoeddag een programma rond het thema ‘HAHA Humor’.

Hansche. Meester in kalk loopt van 12 februari tot 31 mei 2026 in Museum PARCUM, Abdij van Park 7, Leuven. Meer info en tickets via www.abdijvanpark.be/expo-hansche-meester-kalk.

Foto boven: Handtekening van Hansche in de bibliotheek van Abdij van Park ©Vincent Das